Ana Sayfa
İletişim
sayfa-2
sayfa-3
sayfa-4
sayfa-5
sayfa-6
sayfa-7
sayfa-8
sayfa-9
Sayaç
sayfa-10
sayfa-11
sayfa-12
sayfa-13
sayfa-14
sayfa-15
sayfa - 16
sayfa - 17
sayfa - 18
sayfa - 19
sayfa-20
sayfa-21
sayfa-22
sayfa - 23
sayfa - 24
sayfa -25
Qariqatüru -Karikatürler
Gireye Pela Umbazu
 

sayfa-4







Yıllar boyu üzerine derin derin tartışmalar yaptığımız, birimizin o tarafa, bir ötekimizin de diğer tarafa çekmeye çalıştığı ve ortada kalmış olan bir dil var. O dil sahipsiz ve kimsesiz, unutulmaya giden yola koyulmuş bir dil, o dil Zazaca, Ma téra voni Zazaki...

Zazaca üzerine tartışılan hali hazırdaki konuların en başında gelen konu, “herhangi bir dilin lehçesi mi yoksa kendi başına bir d...il mi?’’

Ben de bu yazıda, Zazaca’nın hangi dilin hangi lehçesi olduğundan konuşmayacağım. Nereden geldi, nereye gidiyor durumuna değinmeyeceğim. Bunları bir tarafa atarak kaybolmaya yüz tutmuş bir dile değineceğim...

Dilimiz için ne yapabiliriz?

Uluslararası kuruluşlarca yapılan açıklamalarda, Zazaca yok olma ile karşı karşıya. Dilimiz yok olurken bizler dilimiz için neler yapıyor ve hangi faaliyetlerde bulunuyoruz? Bu dilin yaşaması için elimizden nelerin geldiğinin hesabını yapıyor muyuz? Eğer bu dilin yaşaması için herhangi bir girişimde bulunmayıp öylece yaşantımıza devam ediyorsak, bunun da hesabını tekrardan yapmamız gerektiğini düşünüyorum. Eğer hiçbir şey bile yapmıyorsak sosyal yaşantımızda, Zazaca konuşmamız bile yeterli olur. Ve unutmayalım ki, konuşulmayan her dil ölüdür.

Globalleşen dünyaya entegre olmaya çalıştığımız bu dönemlerde, dilimizin ilerleyen süreçlerde dahi kalıcı olması için daha çok çaba ve uğraşlar içerisinde olmalıyız. Gelişen teknolojik gelişmelerde maalesef dilimizin konuşulmamasına engel teşkil eden unsurlar arasındandır. Bizler de bu durumlara karşı dilimizi konuşarak, yazarak ve çizerek geliştireceğiz. Gerekirse her gün Zazaca birkaç kelime yazalım. Birkaç konuşmamızı Zazaca yapalım. Zazaca roman, hikaye, gazete ve dergi gibi araçları okuyalım-okutalım…

Birkaç Tebrik.

Zazaca yayın yapmakta olan gazete ve dergileri, Zazaca yazıları kaleme alan yazarları, Zazaca radyo ve televizyon programları hazırlayanları ve sunanları, Zazaca müzik ve film hazırlayanları ve Zazaca konuşan herkesi canı gönülden tebrik ederim. Bu yolda uğraş veren ve dilimizin yaşatılması için çaba gösteren herkesten Allah razı olsun.

Vaté verinon..

Kera/siya gıron herunaxud ni lerzena.

Leyır mar, bi jar nibén.

Qévra ombaz xu meken zonı, tı kuéncı monı.

Wayér ârz ârzxu paweon, bé ârz wonqe mıra tersa.

Ha vaj ha vaj..

Ma von serdesti, yın von bındesti

Ma von non kuri, yın von şién duri..

Ma von selameti, yın von çım tengi..

De bi ın zalımonra ha vaj ha vaj..

(Alıntı-Gırotı)

Véngo peyın.

Ma dest berz zone xu. In zon Homé do ma, Qe xatıre Homé, ma yır wuayer bıviej.

http://www.solhaninsesi.com/bayram-baric-iki-dilde-bir-anlam/YazarDetay/55
Mehr anzeigen


------------------------------------------------



http://www.cilagazete.com/kirmancki/dil/elifba.swf

-----------------------------------------------


------------------------------------------





http://www.omniglot.com/writing/zazaki.htm


-----------------------------------------------




Facebook'e Zazaye El Aziz'i'ra

Yew tenirî yegîn biyeyîsh :

gözü birini kesmek, birinin hakkindan iyi gelmek....

Yew: Bir

Tene: Tane, yew tene: biri

Yegîn: yetkin, bir seyin hakkindan gelme özelligi

Biyeyîsh: Olmak

Örn:

Qîciy ma kiyedî marî zaf yegîni hama teber zî dî cey destiy yin berz nîbeni

Cocuklarimiz evde bizim hakkimizdan iyi gelirler ama disarada ise cok tepkisizler.

2. Dest berz kerdîsh :

Elini kaldirmak, güclü atik olmak, tepki göstermek. yukardaki örnekteki gibi.

3. Geush Asanê:

Kulak huzurlugu-rahatligi seklinde direk cevirisi bir tarfa, sözden kast edilen, huzur ve sukunettir.

Gues: kulak

Asan: sakin huzurlu, asanê: sukunet

örn: Veyve qedîya, hîn guesiy ma bîyi asan

dügün sona erdi artik sukunetteyiz

4. Xue Huma‘ira (Humey‘ra) kerdîsh:

Kendini Allah‘indan etmek, yani dürüst olmamak, dogru konusmamak

örn:

Semedi panc qurusha xue Huma‘ira mekîr

Bes kurus icin kendini Allahindan etme!(dürüst olunmasi gerektigi kast ediliyor)

5. Qen Vetîsh;):

Bu söz biraz komik olsa da anlami cok orijinaldir, bazi zazalarin durumunu cok iyi aciklar.

Cok calismak, zahmetli bir is yapmak anlamina gelen bu söz genelde negativ anlamda kullanilir.

Verilen zahmetin calismanin kendine degil baskasina gittigini ifade eder.

örn:

Tî ca kî sheni shew-ruec sharrî qen veceni, yew bini zî xuerî qiyret bîkîr

Bu kadar baskasina calisacagina ter dökecegine biraz da kendin icin ugras.

en cok su sekilde telefuz:

shî shî sharrî qen vec: git git elalem icin ter dök

6. Gani Vetîsh (gan vetîsh):

Can cekismek, cani cikmak olarak türkceye cevrilebilir. Duruma göre düz anlami ve ya mecaz anlami vardir.

Mecaz olarak cok zahmez cekmek, sikinti cekmek veya cok ugrasmaktir.

örn:

Ma hai îni kueyana gani veceni

Bu daglarda can cekisoyruz (cok sikinti cekiyoruz)

7. Ganîy Kutîki Vetish:

Köpek gibi can cekismek olarak cevrilebilir.

Lafiz olarak Köpek cani cikarmak seklindedir.

Sadece mecaz anlami vardir ve de cok sikinti zahmet cekmeyi ifade eder.

Ma hai înî guriya ganiy kutiki veceni

Bu iste köpek gibi can cekisiyoruz (cok ugrasiyoruz-zahmet cekiyoruz)

8. Gan kash kerdîsh:

Can cekismek seklinde cevrilebilir ve 6. deyimle ayni anlama gelir.

9. Wa Sher War:

Alkol icinler icin önemli bir söz. Türkcedeki serefeye karsiliktir. Bardaklar tokusturulurken wa sher war denilir.

a. Wa: türkce karsiligi bulunmayan bu sözcük istek arzu sözleriyle beraber kullanilir.

wa sher: gitsin, girsin; wa biyer: gelsin, wa rîndîb: güzel olsun, wa bîmîr: ölsün gibi

b. Sher: gitmek icin emir kalibi ama sadece ücüncü tekil sahis icin yani o kiz -ya, o erkek - wî

c. War: zazaca tek basina anlami olmayan fiillere yapisarak onlara anlam kazandiran eklerdendir.

Yine de anlam olarak girmek, cökmek, ice cekilme anlami verir.

sher war: seklinde kullanilanca iceri girsin seklinde istek anlami vermektedir.

Wa sher war genel olarak yudumlansin, kadehin ickin icine aksin anlamini vermketdir.

10. E‘rd-E‘star yew teni yew teniri pis biyeyish:

Birinden hoslanmamak ondan gicik almak. Lafiz olarak "onun yeri-gögü bana pistir" anlamina gelir.

E‘rd yer anlamina gelir. E‘star ise gökyüzü anlamina isaret etse de artik kullanilmadigi icin

hangi anlama geldigini tam olarak bilemiyorum. Yildiz icin bazi bölgelerde Estare

kelimesi kullanilmaktadir. Biz de ise Astuare olarak gecer.

Bu kelimelerle muhtemel baglantisi olabilir diye düsünüyorum.

Örn:

Ez Laser‘ira hes nîkenu, e‘rd-e‘starîy yi mîrî pisu.

Laser‘den hic hoslanmiyorum, onun yeri-gögü bana pis.

11. Yew teniri 10 (des) puayan ruenîsh:

Pua/pa/pay ayak anlamina gelir. Deyim birine 10 ayak basmak seklinde lafiz olarak cevrilse de

ifade edilmek istenen, birinin digerinden belli bir konu da cok daha ilerde oldugudur.

Genelde negatif anlamda kullanilir.Örnegin cok yalanci birinin oglu da babasi gibi

cok yalanci olunca, oglu babasina 10 ayak basar, yani on ayaklik mesafe kadar ilerletmis isi.

örn:

Ma vatin Laser‘i serra zuirya cinu, Wulley lacîy yi, yirî des puayan nanu rue.

Biz sanirdik ki Laser‘den yalancisi yok, oglu ona 10 ayak basiyor.

12. Yewi puay kerda berz, zobna teni zî herind dî neya rue.

Lafiz olarak biri ayagini kaldirmis, ötekisi yerine koymus anlamina gelir.

Söylenmek istenilen birinin digerine cok benzedigi, sanki onun ayak izinden gittigi öyleki ayak izinin

üzerine basacak kadar bir benzerlik oldugudur.

Lacîy Laser‘i zaf shiyu Laser‘i. Zeka Laser‘i puay kerda berz, laciy yi zî herind di neya rue.

Laser‘in oglu Laser‘e cok cekmis. Sanki Laser ayagini kaldirmis, oglu izine basmis.


-------------------------------------------



-----------------------------------------



-----------------------------------------------



----------------------------------



-------------------------------------------------



----------------------------------------------


Bibi çinê bi Pîrêki û hirî çî ya bî. Lacêki, beronêki û mergêka ya bî. Beron yî waþtêni tenîya þo tewer semê ki bero, biko monê merga Pîri. Rocêki ki beronî monê mergey di xu þa erd. O roc Pîri lacê xu ra va, ki we þo beronî monê merga Pîra ra vejo tewer. Wexto ki tut þi tewer, monê mergey, beronî lingê xu þa erd û qiloçên xu da tutî ro, tut nûþro û dest bi bermayîþ kerd.
Arweþêki bi lengayîþ am...e, va:
-Ti çirî bermenê, tuto?
- Ez bermena semê ki ez nêþkena beronî merga Pîra xu ra vejî tewer. Arweþ binêki venet û bi kêf va:
- Ez’û hettê to bikî, ez eno îþ hal kena. We zî hetê beronî ra va þi, semê ki beronî biro.
Feqet beronî serê raye di lingê xu þa erd, arweþ zî serê çeyîrî di nûþro û dest bi bermayîþ kerd. Luyêki zî amî. Binêki winîya arweþî ra û va:
-Ti çirî bermenê, arweþo?
-Ez bermena semê ki tut bermeno.
Heke ti min ra bawer nêkenê bê bi çimonê xu vîni. Tut ho haje di. Luyi tutî ra va:
-Ti çirî bermenê, tuto?
-Ez bermena semê ki ez nêþkena beronî, merga pîra xu ra vejî tewer.
-Ez’û hettê to bikî, luyi va û kotî raye ser semê ki beronî monê mergi ra vejo tewer. Feqet semê yî zî hol nêþi. Beronî qiloçê xu da ya ro zî û ya zî cadi nûþtiro û berma. Vergêki zî ame û va:
-Ti çirî bermena, luyê?
-Ez bermena semê ki tut bermano.
-Ma ti çirî bermenê tuto?
-Ez bermena semê ki ez nêþkena beronî merga Pîra xu ra bikî tewer. Ez´û hettê to bikî, ez ha, vergî va û serê rayi di nûþro semê ki beronî biro. Feqet beron hettê yî ra þi û we zî nûþro û berma. Heþêki zî ame. Heþî va:
-Ti çirî bermenê, vergo?
-Ez bermena semê ki arweþ bermeno.
-Ma ti çirî bermenê, arweþo?
-Ez bermena semê ki tut bermeno.
-Ma ti çirî bermenê, tuto?
-Ez bermena semê ki ez nêþkena beronî merga pîra ra vejî tewer. Ez´û hettê to bikî, ez va heþî û kotî raye ser semê ki beronî biro. Feqet beronî serê rayi di lingê xu þa erd û qiloçên xu kerd berz û hettê heþî ra þiyî (þi) ra ame û heþ cadi nûþro û berma. Dijêki zî monê koxê kergon ra vejîya tewer, ame. Yî va:
-Ti çirî bermenê, heþo
-Ez bermena semê ki verg bermeno.
-Ma ti çirî bermenê, vergo?
-Ez bermena semê ki luyi bermena.
-Ma ti çirî bermonê, luyê?
-Ez bermana semê ki arweþ bermeno.
-Ma ti çirî bermenê, arweþo?
-Ez bermena semê ki tut bermeno.
Dije ame verê hemini û va:
-Ez wazena þima hemini bermayîþ ra xelas bikî. Ez êþkena bi postê (çerm) xu þima hemini bermayîþ ra xelas bikî. Ez Dije, Dejo pîl a. We kot þi, þi xu serê boça beronî naro, beronî terse, pil da xu, beron gina erd ro û zê topî bilêrî. O roc ra pê hindî beron nêþi monê merga Pîri. Çirî beron DEJÎ (jûjî) ra terseno.


----------------------------------------------------------




Maylım u noskar Mehmet MÜKAN



Çımê grameri Dr. Z. Selcan...

Grammatik der Zaza-Sprache (Gramerê Zonê Zazaki)

Zazaca Alfabe (Alfabê Zazaki)





Qesê ke zeṙê sınıfe de rew rew vaẓinê:



Ma ve xêrdi! Merhaba! (günün her saatinde söylenebilir)

Xêr ve sılamet! Merhaba! (selam alan kişi söyler)

Bıwane! Oku!

Tı bıwane! Sen oku!

Sıma bıwanê! Siz okuyunuz!

Kami wend? Kim okudu?

Kam waneno? Kim okuyacak?

Nıka ez wanen. Şimdi ben okuyorum.

Gos dê! Dinleyiniz!

Bınose! Yaz!

Bınosê! Yazınız!

Tı vaze! Sen söyle!

Nıka sıma vazê! Şimdi siz söyleyiniz!

Tı pers ke! Sen sor!

U cüav bıdo! O cevap versin!

Nıka sıma qesey bıkerê! Şimdi siz konuşun!

Herfe ve herfe vaze! Harf harf söyle!

Çeku ve çeku vaze! Hece hece söyle!





Derse Zazaki

Tema Ho nas kerdene daene

Hedef 1. Ẓüyê de bini nas kerdene mısenê.

2. Waxto nıkaen de fiilu ve zamirunê saxışi u zamirunê perşi u zamirunê

nisani ra mısenê.

Mudet 40’+40’





Derse de:



1. Maylım sıfte ho dano naskerdene



Namê mı Memedo, ez Keysu raune, Gazıke de nisen ro, maylımê Zazakiune.

Ala niadime Xeyzane ve Ẋezale ra çı qessey kerdo:



Xeyzane ve Ẋezale ra



Ma ve xêrdi! - Xêr ve sılamet!

Namê to çıko? - Namê mı Ẋezala.

Tı koti rawa? - Ez Xozat raune.

Koti nisena ro? - Xozat de nisen ro.

Tı çond seṙi dera? - Ez des u çor seṙi derune.

U kamo? - U Qemero.

A kama? - A Sewliya.

İ koti nisenê ro? - İ ki Xozat de nisenê ro.





2. Nıka sıma ẓê Xeyzan u Ẋezale zumıni ra pers kerê, cüav bıdê.



Zamirê saxışi (şahıs zamirleri)



Halê nominativi Halê oblikuşi



ez ben mı(n) ben, beni, bana

tı sen tu/to sen, seni, sana

u o (eril) ey o, onu, ona (eril)

a o (dişil) ae o, onu, ona (dişil)



ma biz ma biz, bizi, bize

sıma siz sıma siz, sizi, size

i onlar ine/inu onlar, onları, onlara





Kopula :



Ez ….une ben ….im

Tı ….a sen ….sin

U ….o o ….dur

A ….a o …dur



Ma …me biz …iz

Sıma …ê siz …siniz

İ …ê onlar …dır



Ez Xozat ra-une. Ben Xozatlıyım.

Ez Xozat de nisen-(une) ro. Ben Xozat’ta oturuyorum.

Tı koti ra-w-a? Sen nerelisin?



Herfa “w”y ṭa de herfa giredaişia.



Negasyon



Negasyonê kopula eve “ni-“ benoEz ni-une. Ben değilim. Tı ni-y-a. Sen değilsin. Herfa “y”y ṭa de herfa giredaişia.



Yê fiilunê binu eve “nê-“ benoEz Xozat de ronênisen-(une). Ben Xozat’ta oturmuyorum.



Tema sero guenais:



A. Cüavê na qesu, ẓê misalê vırêni bıdê.


1.Namê inu çıko? (Qemer, Ẋezale)

Namê ey Qemero, namê ae Ẋezala.


2.Namê ae çıko? (Xeyzane)




3.Namê ey çıko? (Weli)




4.Namê sıma çıko? (Memed, Hemed)









B. Cüavê na qesu, ẓê misalunê vırênu bıdê.


1.Nu Qemero? (Xıdır)

Nê, u Qemer niyo, u Xıdıro.


2.Na Xeyzana? (Xeyzane)

Heya, a Xeyzana.


3.Nu Mursao? (Memed)

Nê, ………………………


4.Na Vilıka? (Çiçege)

Nê, ………………………


5.Nu Aliyo? (Ali)

Heya, …………………..


6.Nu Sılemano? (İvraim)

Nê, ……………………………







Qesey



Qese

Qesê perşi


Namê mı Xeyzana.

Ez Mamekiye de nisen ro.

Nu Weliyo.

Na Sewliya.

Ni Qemer ve Xıdıri raê.

Namê to çıko?

Tı koti nisena ro?

Nu kamo?

Na kama?

Ni kamiê?

Namê to Xeyzana?

Tı Mamekiye de nisena ro?

Nu weliyo?

Na Sewliya?

Ni Qemer ve Xıdıri raê?








Zamirê nisani yê halê nominativi (nominatif hal işaret zamirleri) :



nêẓdi düri



nu bu (eril) u o (eril)

na bu (dişil) a o (dişil)

ni bunlar i onlar










Mektuva Horiye







Olvoza dılaliye Vilık



Namê mı Horiya. Ez des seṙi derune.

Moa mı Zazawa. Namê ho Gewera. Namê piyê

mı Ḳaliyo. Bıraê mı ses seṙi dero. Namê ey ki

Weliyo.



Bımane weşiye de.



Horiye












C. Mektuva ke Horiye Vilıke rê rusna bıwanê, cüavê qesunê cêrenu bıdê.


1.Horiye çond seṙi dera?


2.Maa Horiye kamıẓi mıleti rawa?


3.Namê maa Horiye çıko?


4.Namê piyê Horiye çıko?


5.Namê bıraê Horiye çıko?


6.Bıraê Horiye çond seṙi dero?





İzafê namu:



Bıraê Xıdıri Waa Horiye

Piyê Xıdıri Maa Horiye







D. Cüavê na qesu bıdê. Ẓê misalê vıreni hurendia namu de zamiru cı kerê.


1.Ẋezale çond seṙi dera? (14)

A des u çor seṙi dera.


2.Horiye çond seṙi dera? (10)




3.Xıdır çond seṙi dero? (15)




4.Qemer çond seṙi dero? (11)





6. Sewliye çond seṙi dera? (8)







Morden u hesav kerdene



0 sıfır

1 zu 11 des u zu

2 dı 12 des u dı

3 hirê 13 des u hirê

4 çor 14 des u çor

5 ṗonc 15 des u ṗonc

6 ses 16 des u ses

7 hot 17 des u hot

8 heşt 18 des u heşt

9 new 19 des u new

10 des 20 vist





(3+8) Heşt ame hirine ser çı kenê? - des u zu. (11)

(Hirê, ame ser heşt)

(4-2) Çorine ra dı veẓiay çı maneno? - dı. (2)

(7x2) Hot reê dı çı kenê? - des u çor. (14)

(15:3) Des u ṗoncine de hirê çond reê estê? - ṗonc reê. (5)



+ (ame ser, amey ser)

_ (veẓiya, veẓiay)

x (rae, reê)

(de, zeṙê … de)





30 hirıs, 40 çewres, 50 ṗoncas, 60 şêşt, 70 hotay, 80 heştay, 90 neway, 100 se







c, ç, z, ẓ



Zazakiyê cori de ni herfi vokalunê bariu ra avê benê bari:



ca cia yer ayrı

çı çi ne eşya

sa şia şah siyah

zare ẓiare zayıf ziyaret





“s” ve “ẓ”y ra zerê qeşi de taê herfunê bêvengu ra avê ki yenê :



heşt nêẓdi

şêşt dıẓdi (dızdi ki vaẓino)

ṗoşti









r/ṙ



pere : peṙe para sayfa, kanat

tore : toṙe töre ağ

mere : meṙe mera fare

bor : boṙ sarışın sürülmemiş tarla







ḉ, ḳ, ṗ, ṭ



Ni herfi Zazakiyê cori de teyna çekuy verde estê



ḉem çay, ırmak

ḳalık dede

ṗepug ibibik

ṭüye baykuş



Qesê pêrabestey zeṙê na qeydi de niyê :



darḳurtık ağaçkakan

asma pıṙṗoncêse dolunay





k, g



Ni herfi taê feku de “e” ra avê ẓê yê Tırki bari telafuz benê:



ke-



kes kimse

kel teke



hama “e”o peen ra avê nê:



keke pire

pukeleke hortum



ge-



gez sakaul

gem gem



hama “e”o peen ra avê nê:



gozege düğme

ṗizange eşek arısı













ABC





A a asme

B b balişna

C c cıle

Ç ç çım

Ḉ ḉ ḉem

D d dest

E e eskıze

Ê ê dês

F f fek

G g gos

H h hak

I ı sıt

İ i iştiri

K k ko

Ḳ ḳ ḳalık

L l lınge

M m muriye

N n nire

O o ostor





P p poṙ

Ṗ ṗ ṗepug

Q q qılancıke

R r ri

Ṙ ṙ seṙe

S s sane

Ş ş şiye

T t tiẓi

Ṭ ṭ ṭüye

U u ustıne

Ü ü lüye

V v verg

W w ware

X x xal

Ẋ ẋ ẋızık

Y y yaẓiye

Z z zarance

Ẓ ẓ ẓiare












Lista qesu:



name ad

çı ne

çık ne

koti nerde

ra -den, -dan, burda -lı, -li

ronistene oturmak, ikamet etmek

Nisen ro. Oturuyorum.

çond kaç

seṙe yıl

de -de, -da

heya evet

ya evet

nê hayır

mae anne

pi baba

ho kendi

… eve … ra iki ismi biribirine bağlar, ile





Waxto nıkaen de fiil (şimdiki zamanda fiil çekimi)



Yê mastarê fiilunê Zazaki zu pencê ho, zu ki koka waxtê ravêrdi esta. Sufiksê mastari ‘-en-e’ ke dariya we, pey de koka waxtê ravêrdi manena:





Sufiksê waxtê nıkaeni ‘-en-‘o.



Waxto nıkaen eve na formıl vıraẓino ‘pencê fiili’ -en- ‘sufiksê saxışi’





mastar koka waxtê ravêrdi koka waxtê nıkaeni koka konyunktivi



ro-nistene nis-t- nis-en- -nis-





ronistene U nist ro. U niseno ro. (ke) (u) roniso



oturmak O oturdu. O oturuyor. otursa







(ez) nis-en-(une) ro

(tı) nis-en-a ro

(u) nis-en-o ro

(a) nis-en-a ro



(ma) nis-e(n-i)me ro

(sıma) nis-en-ê ro

(i) nis-en-ê ro





Derse Zazaki

Tema Ho nas kerdene daene

Hedef Namê mılxutê zeṙê çêi u namê lêzumu mısenê.

Mudet 40’+40’



A. Na parço cêren wanino.



Ap Xıdır ho dano nas kerdene



Namê mı Xıdıro. Ez Pilvank raune. Ma ra vanê çê Hesenê Dewreşi. Ez lazê Hesenê Dewreşiune. Muxtarê a dewune. 82 seṙi derune. Zu bıraê mı, ṗonc ki waê mı estê. Wairê ses domonune. Hirê lazekiê, hirê çênekiê. Dı lazeki zeweẓiyê, zu ki çêneke zeweẓiya. Hirê ki hona ozeviê. Ṗonc tornê mı estê. Lazekê pili ra dı domoni estê, lazekê qıẓi ra ki hirê estê.



Lista qesu:



vatene demek, söylemek

çê ev, aile

laz erkek evlat, erkek çocuk, oğul

muxtar muhtar

seṙe yıl

bıra erkek kardeş

wae kız kardeş

estene var olmak

wair sahip

domon çocuk

lazek erkek çocuk

çêneke kız çocuk

zeweẓiyaene evlenmek

zu ki bir de

hona daha, henüz

ozev bekar

torn torun

pil büyük

qız küçük





B. Parçe ke waniya, na qesê cêreni pers benê :



1. Ap Xıdır koti rao?

2. Çı kar keno?

3. Lazê kamio?

4. Çond seṙi dero?

5. Çond bıraê ho estê?

6. Çond waê ho estê?

7. Çond domonê ho estê?

8. Çond lazê ho zeweẓiyê?

9. Çond çênê ho zeweẓiyê?

10. Çond domonê ho ozeviê?

11. Çond tornê ho estê?


------------------------------------------------------




Zazaki de namey:



Zazaki de namu de neyreni u maykekeni esta. Namê maykeki ẓêde eve “e” qedinê. Na “e”ê maykekeni eve qewete telafuz nêbeno....



Mulxutê zeṙê çêi:



(zeṙê çêi de çond teney ke pêseroê pêro mulxutê zeṙê çêiyê)





pi mae

ap amıke

ḳalık dêke

torn torne

bıra wae

veyve (ciniya bıray, ciniya api)



Lêzımi (nast dost):



xal xale

dereza derezae

wereza werezae

kewra kewrae

mısaiv mısaive



Kar ra gore namey:



muxtar muxtare

maylım maylıme

evkat evkate

doxtor doxtore

televe televiye

mendis mendise

mamur mamure

sofer sofere





C. Dıma na qesê cêreni pers benê:



1. Namê to çıko?

2. Tı koti rawa?

3. Koti nisena ro?

4. Çı kar kena?





Dersa çêi:

Eve zu paragraf ho nas kerdene dê.





Formê xeylêni



Formê xeylêni de ferqê neyr u maykeki çino.



Sufiksê formê xeylêni yê halê nominativi “-i”o sıst, ya ki “-y”o sısto. Namê maykekiê ke eve “-e” qedinê, sufiksê xeylêni ke guret, na “-e” gıneno waro.



Sufiksê formê xeylêni yê halê oblikuşi “-u(n)”o qewetıno. Na sufiks taê feku de beno “-o(n)” ya ki beno “-a(n)”.











Zukek Xeyle



Nom. Nom. Obl.

______________________________________

Neyr

ḳalık ḳalık-i ḳalık-u(n)

ap ap-i ap-u(n)

xal xal-i xal-u(n)



çü çü-y çü-u(n)

ko ko-y ko-u(n)

lê lê-y lê-u(n)

bıra bıra-y bıra-u(n)



Maykek

ma-e ma-y ma-u(n)

wa-e wa-y wa-u(n)

lü-y-e lü-y lü-u(n)

____________________________________













Namê ke eve “-i” qedinê:



Namê ke eve “-i” qedinê, formê xeylêni yê halê nominativi de na “-i”yê ho maneno. “-i”yê xeylênio ke yeno na “-i” ser, vıleşino ro.





Zukek Xeyle



Nom. Nom. Obl.

______________________________________



n. pi pi pi-u(n)

zoni zoni zoni-u(n)



m. kardi kardi kard-u(n)

derẓêni derẓêni derẓên-u(n)

_______________________________________









Erzala Vilıke











Mudırê talim terviay rê

MAMEKİYE



Namê mı Vilıka. Ez new seṙi derune. Son mektevo vırên sınıfa

çorine. Ez hona domon viune, piyê mı ve maa mı ra zumıni

caverdo. Nıka maa mı mı kena weiye. Zu waa mı, zu ki bıraê

mı esto. Wazon ke mı rê ki burs veẓiyo. Ṗoştia dewlete ke nêvo

ez nêşkin bıwanine.



07.10.2011



Vilık Polate








Lista qesu:



erzale arzuhal, dilekçe

mudırê talim terviay milli eğitim müdürü

rê -e, -a, için

mektevo vırên ilkokul

zumıni caverdaene ayrılmak

nıka şimdi

weiye kerdene bakmak, beslemek

wastene istemek

veẓiyaene çıkmak

ṗoşti sırt, yardım

dewlete devlet

wendene okumak





A. Sıma ki ẓê misalê cêreni erzale ra gore qesu pers kerê.



1. Vilıke sona kamıẓi mektev? Sona mektevo vırên.











Derse Zazaki

Tema Hal dem pers kerdene

Hedef Hal dem pers kerden u xatır wastene mısenê.

Mudet 40’+40’



“Ma ve xêrdi, weşiê, rındiê, çıturiê?” eve na qese televey motive benê. Dıma diyaloẋo cêren wanino.



Xıdır ve Ẋezale ra



X. Ma ve xêrdi Ẋezal!

Ẋ. Xêr ve sılamet bıra!

X. Se kena rında?

Ẋ. Rındune, tı wes vê! Tı çıturia?

X. Ez ki rındune, tı wes vê!

Ẋ. Kata sona?

X. Son çarşi. Xatır ve to!

Ẋ. Oẋır vo!



Araze kerimeZazakiyê cêri de eke hermete viye, vanê “Tı se kena?”, eke cüamerd vi, vanê “Tı se kenê?”





Nıka sıma hal demê zumıni pers kerê.



Hurendia qesunê corênu de eve na qesunê cêrenu ki zu diyaloẋ bınosê, hal demê zumıni pers kerê.



Çıturia, wesa, rında? - Tı wes vê. Tı ki wesa rında?



Wesa, rında, çıturia? - Haq raẓi vo. Tı ki wesa, rında?



Se kena, wesa, rında? - Helmo ma de, tı wes vê. Tı ki wesa, rında?







Kopula eve sıfatu ra :



wes sağ, sağlıklı



ez wesune ma weşime

tı wesa sıma weşiê

u weso i weşiê

a wesa



dewız köylü



ez dewızune ma dewıẓime

tı dewıza sıma dewıẓiê

u dewızo i dewıẓiê

a dewıza





Sıma ki na qesunê cêrenu ẓê corêni eve kopula ra bınosê.



(rınd /iyi, cênc/genç, nêwes/hasta, pêrsan/rahatsız)







Telefon de:



Telefon cınino, cinia Ap Ali sona cêna:



C. A. Yeo!

A. U. Ma ve xêrdi veyvê! Ezo, Usıv.

C. A. Xêr ve sılamet bıra!

A. U. Wesa, rında?

C. A. Tı wes vê bıra, rındune. Tı se kena, rında?

A. U. Ez ki rındune, tı wes vê. Veyvê, Ali çê dero?

C. A. Nê, bıra. Şi kar.

A. U. Eke ame, sılamê mı cı rê vaze, vaze reê mı rê telefon kero.

C. A. Ya, van.

A. U. De xatır ve to!

C. A. Oẋır vo!





Lista qesu:



Yeo! Efendim!

nê hayır

ya evet

heya evet

telefon kerdene telefon etmek

têl rakerdene telefon etmek

Ey rê têl rakerê! Ona telefon edin!

têl daene telefon etmek

Ae têl da. O telefon etti.

kerdene yapmak, etmek

rakerdene açmak

têl tel, burdatelefon

şiyaene gitmek

şi gitti

kar iş

Fiili





mastar koka waxtê ravêrdi koka waxtê nıkaeni koka konyunktivi



zeweẓiyaene zeweẓ-i-ya- zeweẓ-i-n- -zeweẓ-i-













fiilê bêqeydey:





mastar koka waxtê ravêrdi koka waxtê nıkaeni koka konyunktivi



vatene vake, va-(t)- va-n- vaz-

şiyaene şi-y-a- so-n- şêr-















Derse Zazaki

Tema Çımê bonu, mal u gay

Hedef 1. Namê çımunê çêi mısenê.

2. Namê heywanunê çêi mısenê.

Mudet 40’ + 40’



1. MotivasyonBonê ma wertme u dı odê qıẓiê. Bonê Ap Xıdıri çond çımeê, mal gaunê ho keno koti, bıwanime.





Çê ma



Çê ma çımo ẓü oda meymanuna, zu bonê çêiyo, cao ẓü ki çilaro. Verde çardaxe esta. Cao ke çê tedero bonê çêiyo. Çilar de qatıẋ name ro, qavunê uwe name ro, legana noni te de name ro, te de sıt amê keme, do tede name ro, çiyê werdene te de name ro, te de non pozeme.



Memisxane çine vi, şiyêne deru de, peê daru de veẓiyêne tever. Ez ke biune muxtar, mı tevera meymanu rê memisxane vırast. Teneke ki mı kerdêne pıṙê uwe, eve ḳantola lewe de nêne ro.



Hurendia rovari



Hurendia rovari ciara. Te de rovar kenê. Kıncu şünê, uwe kenê ho ro.



Axura ma



Mereka ma ve axure ra 5 metroy bonê ma ra düriê. Mı axure bırna ra, heto ẓü gau keme cı, heto ẓü ki mali. Mali ke za, bıẓêku rê koz vırazeme.



QeseykerdoẋXıdırê Hesenê Dewreşi





Lista qesu:



çıme göz, bölüm

ẓü bir, biri

oda oda

meyman misafir

bon ev

çê ev, aile, ev içindeki eşyalar

çilar kiler

verde önde

çardaxe çardak

qav kap

legane legen

uwe su

sıt süt

amên süt mayası

non ekmek

potene pişirmek

ca yer

çi eşya,

werdene yemek

çiyê werdene yiyecek şeyler

tever veẓiyaene burdatuvalete gitmek

memisxane tuvalet

ḳantol kutu

lewe de yanında

rovar çamaşır yıkama ve banyo yapma

ronaene indirmek

kınce elbise, çamaşır

şütene yıkamak

uwe ho ro kerdene yıkanmak

axure ahır

mereke samanlık

düri uzak

rabırnaene ayırmak

het taraf

mal davar

ga öküz

zaene küçük ve büyük baş hayvanlar için doğurmak

koz koyun ve keçi yavruları için ayrılan yer

vırastene yapmak, inşa etmek

mendene kalmak





est biyaene



est-o vardır

est-a vardır

estê vardırlar



Yê ma dolavê noni esto, zu ki makina kıncu esta.

Hirê ki odê ma estê.



çine biyaene



çin-o yoktur

çin-a yoktur

çin-ê yokturlar



Dolavê ma çino.

Yê ma makina kıncu çina.

Oda domonu ve oda meymanu ra ki çinê.







Parçe ra gore perşi:


1.Çê Ap Xıdıri çond çımeê?
2.Qatıẋê ho koti nanê ro?
3.Qavunê uwe koti nanê ro?
4.Doê ho koti amên kenê?
5.Nonê ho koti pozenê?
6.Mereka ho ve axura ho ra, bon ra çond metroy düriê?





Cüavê na qesu ki bıdê:


1.Çê sıma de çond çımey estê, namu vaze.
2.Sıma nonê ho koti pozenê?
3.Ardu koti de mir kenê?
4.Çiyê huyê werdene koti nanê ro?
5.Qavunê ho koti nanê ro.
6.Sıma mali kenê weiye?
7.Gomê sıma esto, çino?

Waxto nıkae (Praesens):



men-d-ene intranzitiv

man-en-



ez man-en-(une)

tı man-en-a

u man-en-o

a man-en-a



ma man-e(n-i)me

sıma man-en-ê

i man-en-ê





2. Bonê çê Ap Qemeri çond çımeê, Ap Qemer mal gaunê ho, kergunê ho keno koti, bıwanime.





Bonê maê dewe



Çê ma de dünıke esta, çılar esto, hirê odê ma estê. Ẓüye yê meymanuna, ẓüye cılu tey name ro, ma ki tey kuma ra, ẓüye ki domoni tey kunê ra. Zu ki wertme esto.



Dünıke de qatıẋ name ro, zu ki te de non pozeme, qavu tey name ro.



Ondêl, odawa ke cılu tey name ro ae dero. Ondêli sero xaşiu, galu, çüalu name ro. Cılu galu sero name ro, çarsefe dame pı ra.



Gome



Gomê ma dı çımeê. Çımê gau, çımê ki mali ve miyu ra têwerte de keme cı. Qatır ve gauna zeṙê zu çımi derê.



Omnoni mali gau tevera keme goṙe.



Kozıkê kergu



Kergu keme cı. Taê kergu rê kozık nêvırazenê, axure de cı rê taṙe vırazenê, kergi nisenê taṙe ra



QeseykerdoẋḲurvarık ra Qemerê Aliyê Sılemani









Lista qesu:



dünıke mutfak

cıle yatak

tey burda, içinde

rakotene yatmak

wertme salon

qatıẋ (ron, ṭoraq) yağ ve çökelek

ondêl üzerine zahire çuvalları, onların üzerine de yatak konan hafif yüksekçe yer

çarsefe çarşaf

pı ra daene üzerine örtmek

zeṙe iç, içeri

têwerte de iç içê

gome küçük baş hayvanların barındığı kapalı yer

qatır katır (erkek)

tever dışarı

tevera (tever ra) dışarda

goṙe ağıl

kozıkê kergu kümes



Araze kerineAp Qemer “non” nê, “nu” vano, mı “non” nost ke, kes ẋelet nêşêro, eke her wendoẋ ret fam kero.





Parço corên ra gore perşi:


1.Çond odê çê Ap Qemeri estê?
2.Çê Ap Qemeri dünıka ho de çı nanê ro, tey çı kar kenê?
3.Ondêli sero çı nanê ro?
4.Cılunê ho çınay sero nanê ro?
5.Cılunê ho çık oncenê cı?
6.Gomê ho çond çımeyo?
7.Kergunê ho kenê koti?







Namê mal gau :



neyr maykek



bızame bıze (keçi)

kel karpeşi (keçi yavrusu, üç yıllık)

keleze karike (keçi yavrusu, iki yıllık)

tusk tuske (keçi yavrusu, altı aydan sora)

bıẓêk bıẓêke (keçi yavrusu, altı aya kadar)



ga manga

olonçi nalegae (inek yavrusu, 4 yıllık)

boẋe nale (inek yavrusu, 3. yılda)

mozık mozıke (inek yavrusu 2. yılda)

guk guke


------------------------------------------------------------------




la sinagı xoriya
rında mı beşn bariya
vazdeko sera geyrena
derdé mıré dariya
...
vernédana wesari
tı vılıka hennari
mıré heremné şari
çım zengı ,lewi suri

bé bıgeyrım alemi
nazi mekı zalımi
mo to söz mı medayé
burwey siyay qelemi

zeriya mı biya zaf teng
zey marda kor küffena
mıré sukı biya veng
zey meşka dow şanena
zey pıxeri veşena
doré sıskı bışımi
mıré kı kimnékena

la sinagı honıka
mıré qahr u qotıka
rındeka mı şenıka
telizo siyawa miçıka
https://www.facebook.com/profile.php?id=100005209358794&fref=tl_fr_box


Ana Sayfa : >>>>>  http://zazaedebiyati.tr.gg/

Sayfa - 3 : >>>>>  http://zazaedebiyati.tr.gg/sayfa_3.htm


Sayfa - 5 : >>>>>  http://zazaedebiyati.tr.gg/sayfa_5.htm

Bugün 12175 ziyaretçikişi burdaydı!
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=